Pregledni naučni članak / Review Scientific Article                                     Primljen / Received: 16.12.2019.            UDK: 341.24:002.3.074 (439.55+398)

PRVI POZNATI MEĐUNARODNI UGOVOR BOSNE IZ 1189. GODINE

  U KONTEKSTU DUBROVAČKO – BOSANSKIH ODNOSA

BOSNIA'S FIRST KNOWN INTERNATIONAL TREATY FROM 1189

  IN THE CONTEXT OF DUBROVNIK – BOSNIA RELATIONS

Prof.dr Edin Ramić

Fakultet za upravu

pridružena članica Univerziteta u Sarajevu

Sarajevo

edin.ramic@fu.unsa.ba

Sažetak:

U odnosima srednjovjekovne Bosne s mediteranskim svijetom, posebno je mjesto zauzimao Dubrovnik, kao njen prirodni izlaz na more. Korelacija tih odnosa bila je dvosmjerna. Od vremena bosanskog bana Kulina počinje političko-ekonomska stabilizacija i širenje Bosne, njezino trgovačko otvaranje i pomak kulturnog života.

U ovom vremenu se javlja i Kulinova povelja dubrovačkim trgovcima od 29. augusta 1189. godine, kojom im dozvoljava da slobodno trguju po Bosni. Da bi ih privukao, Kulin Dubrovčanima garantira slobodu trgovine i kretanje po zemlji kojom vlada. Ova povelja je, ustvari, prvi međunarodni ugovor Bosne. Iz povelje se očituje da je tada Bosna bila relativno uređena država sa vladarskom kancelarijom i sa predstavnicima banske vlasti na cijelom teritoriju države koji su mogli garantirati bezbjednost dubrovačkim trgovcima. Značajna karakteristika ovog ugovora je i činjenica da je napisan bosanskim jezikom i pismom (varijanta ćirilice, poznata kao „bosančica“).

Inače, ovim pismom pisane su tri velike grupe spomenika: crkvene knjige, akti administracije, te epigrafski natpisi. Povelja bana Kulina, najstariji sačuvani akt džavne administracije, ujedno je i najstariji dokument pisan živim, savremenim narodnim jezikom u čitavom slavenskom svijetu.

Ključne riječi:    Bosna, Dubrovnik, ban Kulin, povelja iz 1189., međunarodni ugovor

Summary:

In medieval Bosnia's relations with the Mediterranean world, Dubrovnik occupied a special place as its natural outlet to the sea. The correlation of these relationships was two-way. From the time of the Bosnian Ban Kulin, the political-economic stabilization and expansion of Bosnia began, its trade opening and the shift of cultural life.

 At this time, the Kulin Charter to the Dubrovnik Merchants of 29 August 1189 also appeared, allowing them to trade freely in Bosnia. To attract them, Kulin guarantees the people of Dubrovnik the freedom to trade and move around the country they rule. This charter is, in fact, Bosnia's first international treaty. The charter shows that at that time Bosnia was a relatively regulated state with a government office and representatives of the banking authorities throughout the country who could guarantee the safety of Dubrovnik merchants. An important feature of this contract is the fact that it is written in Bosnian language and script (Cyrillic variant, known as “Bosnian”).

Otherwise, this letter writes three large groups of monuments: church books, acts of administration, and epigraphic inscriptions. Ban Kulin's Charter, the oldest preserved act of state administration, is also the oldest document written in a living, modern vernacular in the entire Slavic world.

Keywords: Bosnia, Dubrovnik, ban Kulin, charter of 1189, international treaty