stručni članak / professional paper UDK 341.231.14 (44)“1789“:342.4(100)(045)
primljen / received: 11.12.2011.
UTICAJ FRANCUSKE DEKLARACIJE O PRAVIMA ČOVJEKA
I GRAĐANINA IZ 1789. GODINE NA RAZVOJ USTAVNOSTI U
SVIJETU
IMPACT OF THE 1789 FRENCH DECLARATION OF THE
RIGHTS OF MAN AND OF THE CITIZEN ON DEVELOPMENT
OF CONSTITUTIONALITY IN THE WORLD
Edin RAMIĆ
Fakultet za javnu upravu u Sarajevu
pridružena članica Univerziteta u Sarajevu
Patriotske lige 41,71 000 SARAJEVO
e_ramic@hotmail.com
Sažetak
Francuska građanska revolucija pokrenula i otvorila niz pitanja koja su aktualizirana u toku same Revolucije a i više od dva stoljeća poslije neka od tih pitanja su u centru pažnje i interesovanja ljudske civilizacije. Historijski se potvrdila nadmoćna etička vrijednost principa formulisanih 1789. godine u Deklaraciji o pravima čovjeka i građanina i principa koji su ih upotpunili na istom tragu misli.
Moderan pojam ustavnosti vezan za ideju suverenosti naroda i ljudskih prava pojavljuje se prvi puta u zapadnim, građanskim revolucijama. Kod francuskih revolucionara tog vremena bilo je uvriježeno vjerovanje da stvaraju ne samo novi društveni poredak, već novi narod, novi soj ljudi, novog čovjeka. Ustanovljavanje demokratskog političkog prostora koji predstavlja primarni uslov za učenje demokratije, jedno je od osnovnih dostignuća Francuske revolucije i iz nje proistekle Deklaracije, a principi izneseni u francuskoj
Deklaraciji prava čovjeka i građanina 1789. godine, nalaze se, a i znatno su prošireni i “obogaćeni”, i u savremenim ustavima gotovo svih država svijeta.
Ključne riječi: Francuska deklaracija iz 1789. god., ustav, ljudska prava, pravna država.
Summary
The French Revolution raised and opened a number of issues which were addressed in the course of the Revolution. More than two centuries later some of those issues capture attention and interest of the human civilization. The history confirmed as superior the ethical value of principles defined in 1789 in the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen, and the principles which complemented them along the same lines. The constitutionality as a modern term related to the idea of sovereignty of people and human rights appeared first in the western, civil revolutions. French revolutionaries of the time believed that not only did they create a new social order but also a new people, new human species, new human being. The establishment of a democratic political space as a primary requirement for learning democracy is one of the fundamental achievements of the French Revolution and the Declaration which emanated from it. The principles presented in the 1789 French Declaration of the Rights of Man and of the Citizen, though significantly broadened and “enriched“, are incorporated in the contemporary constitutions of almost all countries of the world.
Key words: The 1789 French Declaration, constitution, human rights, state of law.